Milieuadviesbureau

Veranderingen externe veiligheid intreding nieuwe omgevingswet

De Omgevingswet die een groot aantal wetten en regels voor onze leefomgeving bundelt en een digitaal loket introduceert, wordt per 1 januari 2024 ingevoerd. Binnen het kader van de Omgevingswet verschuift de focus van Externe Veiligheid naar een nieuw paradigma dat draait om het werken met aandachtsgebieden. Deze transitie gaat gepaard met enkele andere significante wijzigingen, waaronder het vervallen van een reeks besluiten en ministeriële regelingen die betrekking hadden op Externe Veiligheid.

Drie centrale veranderingen rond externe veiligheid

  1. Aandachtsgebieden

Gemeenten omarmen aandachtsgebieden als een centraal aspect van Externe Veiligheid. Deze aanpak brengt een nieuwe dynamiek in het omgaan met het groepsrisico, een concept dat gerelateerd is aan het gevaar voor groepen mensen.

2. Zeer Kwetsbare Gebouwen

De categorie ‘zeer kwetsbare gebouwen en locaties’ is een nieuwigheid in dit domein. Hierbij gaat het om gebouwen waarin gebruikers niet in staat zijn om zichzelf te beschermen in geval van calamiteiten. Denk aan instellingen zoals ziekenhuizen, verzorgingstehuizen en scholen.

3. Register Externe Veiligheidsrisico’s

Het Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS) wordt vervangen door het Register Externe Veiligheidsrisico’s. Deze verschuiving weerspiegelt een bredere kijk op veiligheidsrisico’s binnen het spectrum van externe veiligheid.

Nieuw Externe Veiligheidsbeleid: Aandachtsgebieden

De omslag naar het werken met aandachtsgebieden weerspiegelt een beleidsvernieuwing van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Hierbij werd vastgesteld dat het begrip van en de presentatie van het groepsrisico niet altijd helder waren in de praktijk. Deze nieuwe benadering, met aandachtsgebieden als leidraad, stelt gemeentebesturen in staat om Externe Veiligheid op te nemen in ruimtelijke plannen. Aandachtsgebieden werpen licht op specifieke gebieden waarbij extra voorzorgsmaatregelen vereist zijn om aanwezigen te beschermen tegen potentiële risico’s bij activiteiten met gevaarlijke stoffen.

Aandachtsgebieden benadrukken zones waarin mensen zich binnen hun gebouwen zonder bijkomende veiligheidsmaatregelen mogelijk onvoldoende kunnen beschermen tegen gevaren uit de omgeving. Hierbij valt te denken aan risico’s als warmtestraling (brand), overdruk (explosie) en potentieel giftige stoffen in de lucht (gifwolk). De visualisatie van deze gevaren op kaarten middels aandachtsgebieden schept direct helderheid omtrent potentiële risico’s op specifieke locaties. Hierdoor zijn de verantwoordelijke instanties bij beslissingen over ruimtelijke ordening in staat om de risico’s van activiteiten met gevaarlijke stoffen direct te beoordelen en te adresseren in een vroeg stadium van het planningstraject.

Belang van Zeer Kwetsbare Gebouwen

De invoering van de categorie ‘zeer kwetsbare gebouwen’ getuigt van een verhoogd bewustzijn omtrent de bescherming van die gebouwen waarvan de bewoners niet zelfredzaam zijn in noodsituaties. Dit geldt met name voor locaties zoals ziekenhuizen, verzorgingsinstellingen en scholen. Bijlage VI van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) omvat een afgebakende lijst van dergelijke gebouwen. Deze nieuwe categorie benadrukt het belang van additionele bescherming voor deze specifieke doelgroep.

Continuïteit en Nieuwe Perspectieven

Hoewel de Omgevingswet veranderingen teweegbrengt, blijven bepaalde fundamentele aspecten van Externe Veiligheid onaangetast. De toetsing aan het plaatsgebonden risico blijft gehandhaafd, alsook de inachtneming van het groepsrisico door het bevoegd gezag. Dit laatste betreft het risico op overlijden van een groep van tien personen of meer per jaar als gevolg van een ongebruikelijke gebeurtenis. Binnen de Omgevingswet moet het gemeentebestuur binnen aandachtsgebieden rekening houden met dit groepsrisico. De handreikingen hiervoor zijn te vinden in het Handboek Omgevingsveiligheid van het RIVM.

Besluiten die komen te vervallen

Met de invoering van de Omgevingswet zullen diverse besluiten, zoals algemene maatregelen van bestuur en ministeriële regelingen, die tot op heden Externe Veiligheid reguleerden, komen te vervallen. Hieronder vallen onder andere:

  1. Besluit en Regeling Externe Veiligheid Inrichtingen
  2. Besluit en Regeling Externe Veiligheid Buisleidingen
  3. Besluit Externe Veiligheid Transportroutes (waarbij de Regeling Basisnet blijft bestaan vanwege de onderliggende basis in de Wet vervoer gevaarlijke stoffen)
  4. Besluit en Regeling Risico’s Zware Ongevallen
  5. Registratiebesluit Externe Veiligheid